Iran is my home, it is my homeland. Why must I ask you for permission to set foot in my home, my country—you, the Islamic Republic? Welcome to Meydan.

Hello, I am Fahim Khazreh. With Meydan, Sunday nights at 10 PM Iran time, for millions of Iranians outside of Iran, no matter how many years have passed since migration or exile, the hands of the clock point to Iran’s time. Iran, the homeland withheld from millions of Iranians. Is Iran the home of all Iranians, or only of those whom the government approves of or disapproves of, but can at least tolerate during certain periods and under certain conditions? Does Iran belong to those whom the government allows to return?

The news seems simple on the surface: an artist has returned to Iran after nearly 20 years of living abroad. But reality is much more complex; an ethical, political, and emotional entanglement is at play. Mohsen Namjoo is a singer whom the Islamic Republic once sentenced to five years in prison on charges of insulting the sacred. Abroad, he faced serious accusations of sexual harassment and assault. In recent years, he made headlines repeatedly with controversial statements, and in past months he clashed severely with a portion of the opposition, especially monarchist supporters and advocates of a military attack on Iran. Now he says exile is enough for him, and even if he cannot continue music in Iran, he prefers being close to his family. He has canceled his three announced concerts. His wife, Azad Akhlaghi, says she had no prior knowledge of his decision to return to Iran.

Yet why did this return become so controversial? Part of the answer certainly goes back to Mohsen Namjoo himself and his statements about everything, and more importantly, the fact that since 1399 (2020), after several women shared accounts of sexual harassment by him, it led to his widespread shunning and boycotting in the cultural space outside of Iran. Perhaps it is also because he once sang a song in which he shouted, “Cross Iran off the list!”

Mohsen Namjoo’s return has happened right at a time when the government of the Islamic Republic has openly begun categorizing its opponents abroad. The communications and information deputy of the office of the first vice president of Iran even used the phrase “benign opposition.” The Minister of Culture spoke of more than 100 figures whose return to Iran has been pursued. The vice president stated that during the war, with the permission of Masoud Pezeshkian, contacts were made with individuals including Abdolkarim Soroush, Parastou Forouhar, and Ali Afshari. The government spokesperson also spoke about Moein, saying this is his home, and mentioned the smoothing of the return path for figures like Abdolkarim Soroush, Mohsen Kadivar, Massoud Behnoud, and Ataollah Mohajerani. And right in the middle of this very discussion, Mohsen Namjoo returns to Iran.

Is the government, post-war, defining a new type of political opponent? A tolerable, acceptable opponent—what they call “benign”? Meaning, you can be an opposition figure to the Islamic Republic, even have a criminal record, but if, for instance, at the moment of war against America and Israel you stood on Iran’s side, the Islamic Republic—using what critics call the government’s exploitation of anti-war rhetoric—places your name on the list of the acceptable and permits your homeland to you?

Is this not the right to return to one’s motherland, which has turned from a basic civic right into a system of ideological, political, and governmental punishment and reward? These are the questions we will ask tonight in Meydan.

On the other hand, what is the responsibility of each of us? Each of the exiles, the displaced, the opponents of the repressive government in Iran, and the response we give to the projects of the Islamic Republic? And on the other side of this affair, has a part of the opposition also conditioned this very right? If an opponent of the Islamic Republic returns to Iran today, have they necessarily moved closer to the government? Is opposition to war or opposition to a faction of the opposition necessarily a sign of closeness to the Islamic Republic? Must a political opponent of the Islamic Republic remain abroad for the rest of their life to prove they are an opponent? And fundamentally, what does safe return mean? Does it mean being able to pass through the airport gates, or having the right to enter your country, leave again, work, speak, and still remain an opponent of the government?

Why does a government that sends messages for the return of a few famous figures simultaneously imprison other critics and activists inside the country? At the same time, why does a government that sends political prisoners to the gallows every day, while publicizing the return of a few famous Iranians, still fail to give millions of Iranians inside the country hope for staying?

[…]

…Now, for the government, it seems it is planning on this; it wants to produce a form of opposition and control the opponents. This anyway exists, this based on…

Yes, look, we must look at this—as I told you from the beginning, we cannot speak based on assumptions; we must look at, examine specific things. Look, during the Shah’s government, for example, we had Khalil Malki, an important critic of the Shah’s government who lacked political freedom, yet he would go meet the Shah and present theories, and the Tudeh party and others condemned him too. Therefore, look, if I give you an example… No, you must summarize in a single sentence, we have less than a minute.

I am summarizing this. I say this point to Mr. Khalaji, who is our great teacher: if the Minister of Science of the Islamic Republic called you, for example, and said, “Mr. Khalaji, come help us design philosophy textbooks,” your automatic refusal is not necessarily the correct action; it depends on the details of the case. Perhaps the right thing to do sometimes is that, when facing existing power—instead of merely offering theories about authoritarian power, theories that seem to have zero flexibility in the real world—the response might be no, somewhere if Mehdi Khalaji goes to help improve the philosophy department at the University of Tehran, perhaps that is a better option, a better option.

Allow me, Mr. Khalaji, you have only one sentence to conclude.

No, I… I am not in disagreement with this at all, and I didn’t say that. I am saying Mr. Azizi has unfortunately debated too much, he is “debate-fatigued.” Let’s hear your conclusion… he is talking about something completely unrelated. I believe that you as a citizen must first recognize your own position. Mr. Azizi, being with the people, being with society, is different from populism. Saying that “we are the people and we are the dust of the alleys” is different from being able to correctly understand our situation and recognize our own responsibility. The issue is that we must also behave responsibly toward the Islamic Republic.

Thank you. Thank you very much, Mehdi Khalaji and Arash Azizi, for being my guests in this passionate Meydan tonight. I am Fahim Khazreh, and I thank you, companions of Meydan, for watching this Meydan tonight and being with us. Goodbye until tomorrow and another Meydan.

Aquí tienes la traducción al español del contenido del programa:

Irán es mi hogar, es mi patria. ¿Por qué tengo que pedirles permiso para pisar mi casa, mi patria, a ustedes, la República اسلامی? Bienvenidos a Meydan.

Hola, soy Fahim Khazreh. Con Meydan, los domingos por la noche a las diez, hora de Irán, para millones de iraníes fuera del país, sin importar cuántos años hayan pasado desde la migración o el exilio, las agujas del reloj marcan la hora de Irán. Irán, la patria de la que han sido privados millones de iraníes. ¿Es Irán el hogar de todos los iraníes o solo de aquellos a quienes el gobierno aprueba o desaprueba, pero que al menos tolera bajo ciertas circunstancias y condiciones? ¿Pertenece Irán a aquellos a quienes el gobierno permite regresar?

La noticia parece simple a primera vista: un artista ha regresado a Irán después de casi 20 años de vivir en el extranjero. Pero la realidad es mucho más compleja, con un enmarañamiento ético, político y emocional. Mohsen Namjoo es un cantante a quien la República Islámica condenó una vez a cinco años de prisión acusado de insultar las مقدسات (lo sagrado). En el extranjero, enfrentó graves acusaciones de acoso y agresión sexual. En los últimos años, fue noticia en repetidas ocasiones por sus declaraciones polémicas, y en los meses pasados chocó fuertemente con una parte de la oposición, especialmente con los partidarios del movimiento monárquico y los defensores de un ataque militar contra Irán. Ahora dice que el exilio ya fue suficiente para él, y que prefiere estar cerca de su familia, incluso si no puede continuar haciendo música en Irán. Ha cancelado sus tres conciertos anunciados. Su esposa, Azad Akhlaghi, afirma que no sabía nada sobre su decisión de regresar a Irán.

Pero, ¿por qué este regreso se ha vuelto tan polémico? Parte de la respuesta ciertamente recae en el propio Mohsen Namjoo, en sus declaraciones sobre todo y, lo que es más importante, en el hecho de que desde 1399 (2020), después de que varias mujeres compartieran relatos sobre acoso sexual por su parte, esto condujo a un amplio boicot y rechazo hacia él en el espacio cultural fuera de Irán. Tal vez también se deba a que en el pasado cantó una canción en la que gritaba: “¡Tacha a Irán de la lista!”.

El regreso de Mohsen Namjoo ocurre justo en un momento en que el gobierno de la República Islámica ha clasificado abiertamente a sus opositores en el extranjero. El viceministro de Comunicaciones e Información de la oficina del primer vicepresidente de Irán incluso utilizó la expresión “oposición benigna”. El ministro de Cultura habló de más de 100 figuras con las que se ha intentado lograr su regreso a Irán. El vicepresidente declaró que, durante la guerra, con el permiso de Masoud Pezeshkian, se estableció contacto con personas como Abdolkarim Soroush, Parasto Forouhar y Ali Afshari. El portavoz del gobierno también habló sobre Moein, afirmando que este es su hogar, y mencionó la facilitación del camino de regreso para figuras como Abdolkarim Soroush, Mohsen Kadivar, Massoud Behnoud y Ataollah Mohajerani. Y justo en medio de este debate, Mohsen Namjoo regresa a Irán.

¿Está definiendo el gobierno, después de la guerra, un nuevo tipo de opositor político? ¿Un opositor aceptable, tolerable, lo que ellos llaman “benigno”? Es decir, ¿puedes ser un opositor de la República Islámica, incluso tener antecedentes penales, pero si te pones del lado de Irán frente a Estados Unidos e Israel en el momento de la guerra, la República Islámica —con lo que los críticos llaman el uso indebido del discurso antiguerra por parte del gobierno— te coloca en la lista de los aceptables y te permite el regreso a tu propia patria?

¿No es el derecho a regresar a la tierra natal un derecho cívico elemental que se ha convertido en un sistema de castigos y recompensas ideológicas, políticas y gubernamentales? Estas son las preguntas que haremos esta noche en Meydan.

Por otro lado, ¿cuál es la responsabilidad de cada uno de nosotros? De cada uno de los expatriados, exiliados y opositores al gobierno represivo en Irán, y la respuesta que damos a los proyectos de la República Islámica. Y en el otro extremo de este asunto, ¿una parte de la oposición también ha condicionado este mismo derecho? Si un opositor de la República Islámica regresa hoy a Irán, ¿se ha acercado necesariamente al gobierno? ¿La oposición a la guerra o la oposición a una facción de la oposición es necesariamente una señal de cercanía a la República Islámica? ¿Debe un oponente político de la República Islámica permanecer en el extranjero el resto de su vida para demostrar que es un opositor? Y en esencia, ¿qué significa un regreso seguro? ¿Significa poder pasar por la puerta del aeropuerto, o tener el derecho de entrar a tu país, salir de nuevo, trabajar, hablar y seguir siendo un opositor del gobierno?

¿Por qué un gobierno que envía mensajes para el regreso de algunas figuras famosas encarcela simultáneamente a otros críticos y activistas dentro del país? Al mismo tiempo, ¿por qué un gobierno que envía prisioneros políticos a la horca todos los días e intenta publicitar el regreso de unos pocos iraníes famosos todavía no ha podido dar esperanza a millones de iraníes dentro del país para que se queden?

[…]

…Para el gobierno parece que se está planeando esto; quiere producir una forma de oposición y controlar a los opositores. De todos modos, esto existe, esto se basa en…

Sí, mire, esto debe… debemos basarlo —como le dije desde el principio—, no podemos hablar basándonos en suposiciones, debemos basarnos en examinar algo específico. Mire, en la época del gobierno del Shah, por ejemplo, teníamos a Khalil Malki, un importante crítico del gobierno del Shah que no tenía libertad política, pero iba a reunirse con el Shah y presentaba teorías, y Tudeh y los demás también lo condenaban. Por lo tanto, mire, si le doy un ejemplo… No, tiene que resumirlo en una frase, tenemos menos de un minuto.

Estoy resumiendo esto. Le digo este punto al Sr. Jalaji, que es nuestro gran maestro: si el ministro de Ciencia de la República Islámica lo llama, por ejemplo, y le dice: “Sr. Jalaji, venga a ayudarnos a diseñar los libros de filosofía”, su negativa automática no es necesariamente la acción correcta; depende de los detalles del caso. Quizás lo correcto en algunas ocasiones sea que, en lugar de dar solo teorías sobre el poder autoritario —teorías que parecen no tener ninguna flexibilidad en el mundo real—, la respuesta sea no. En algún lugar, si Mehdi Jalaji va, por ejemplo, a ayudar a mejorar el departamento de filosofía en la Universidad de Teherán, tal vez esa sea una mejor opción, una mejor opción.

Permítame, Sr. Jalaji, tiene solo una frase para concluir.

No, yo… yo no estoy en absoluto en desacuerdo con esto, y no dije eso. Digo que el Sr. Azizi, desafortunadamente, ha debatido demasiado, está “fatigado de debates”. Escuchemos su conclusión… está hablando de algo que no tiene nada que ver. Creo que usted, como ciudadano, primero debe reconocer su propia posición. Sr. Azizi, estar con la gente, estar con la sociedad, es diferente del populismo. Decir que “somos el pueblo” y “somos el polvo de los callejones” es diferente de poder entender correctamente nuestra situación y reconocer nuestra propia responsabilidad. El problema es que también debemos comportarnos de manera responsable ante la República Islámica.

Muchas gracias. Muchas gracias, Mehdi Jalaji y Arash Azizi, por ser mis invitados en este apasionante Meydan de esta noche. Soy Fahim Khazreh. Les agradezco a ustedes, compañeros de Meydan, por ver este programa esta noche y acompañarnos. Hasta mañana y hasta otro Meydan, adiós.

ایران خانه من است، وطن من است. چرا برای پا گذاشتن به خانه‌ام، وطنم، باید از شما اجازه بگیرم؛ از شما جمهوری اسلامی؟ به «میدان» خوش آمدید.

سلام، من فهیم خزره هستم. با میدان، یکشنبه‌شب ساعت ۱۰ شب به وقت ایران، برای میلیون‌ها ایرانی خارج از ایران. هر چند سال هم که از مهاجرت یا تبعید گذشته باشد، عقربه‌های ساعت زمان را به وقت ایران نشان می‌دهند. ایران، وطن دریغ‌شده از میلیون‌ها ایرانی. آیا ایران خانه همه ایرانیان است یا فقط خانه کسانی که حکومت می‌پسندد یا نمی‌پسندد، اما دست‌کم در دوره‌هایی و با شرایطی می‌تواند تحمل کند؟ آیا ایران مال کسانی است که حکومت اجازه می‌دهد برگردند؟

خبر در ظاهر ساده است: یک هنرمند بعد از نزدیک به ۲۰ سال زندگی در خارج از کشور به ایران بازگشته؛ اما واقعیت بسیار پیچیده‌تر از آن است. یک درهم‌تنیدگی اخلاقی، سیاسی و عاطفی در کار است. محسن نامجو خواننده‌ای است که جمهوری اسلامی زمانی او را به اتهام توهین به مقدسات به ۵ سال زندان محکوم کرد. او در خارج از کشور با اتهام‌های جدی آزار و تعرض جنسی روبه‌رو شد، در سال‌های اخیر بارها با اظهارنظرهای جنجالی خبرساز شد، و در ماه‌های گذشته هم با بخشی از اپوزیسیون، به‌ویژه حامیان پادشاهی‌خواهان و طرفداران حمله نظامی به ایران، به شدت درافتاد. حالا می‌گوید غربت برایش بس است؛ حتی اگر در ایران نتواند موسیقی را ادامه دهد، بودن کنار خانواده‌اش را ترجیح می‌دهد. سه کنسرت اعلام‌شده خود را هم لغو کرده است. همسر او، آزاد اخلاقی، می‌گوید که از تصمیم او برای بازگشت به ایران هیچ خبری نداشته است.

اما این بازگشت چرا این‌قدر جنجالی شد؟ بخشی از پاسخ حتماً به خود محسن نامجو برمی‌گردد و اظهارات او درباره همه چیز؛ و مهم‌تر اینکه از سال ۱۳۹۹ (۲۰۲۰) و بعد از اینکه چند زن روایت‌هایی درباره آزار جنسی او مطرح کردند، به طرد و تحریم گسترده او در فضای فرهنگی خارج از ایران منجر شد. شاید هم به‌خاطر اینکه زمانی ترانه‌ای خوانده بود که فریاد می‌زد: «ایران رو خط بکش!»

بازگشت محسن نامجو درست در زمانی اتفاق افتاده که دولت جمهوری اسلامی آشکارا دست به طبقه‌بندی مخالفان خود در خارج از کشور زده است. معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر معاون اول رئیس‌جمهوری ایران حتی از عبارت «اپوزیسیون خوش‌خیم» استفاده کرده است. وزیر ارشاد از بیش از ۱۰۰ چهره سخن گفته که برای بازگشت آن‌ها به ایران تلاش شده است. معاون رئیس‌جمهور گفته در طول جنگ، با اجازه مسعود پزشکیان با افرادی از جمله عبدالکریم سروش، پرستو فروهر و علی افشاری تماس گرفته شده است. سخنگوی دولت درباره معین هم حرف زده، گفته اینجا خانه اوست؛ و از هموار شدن مسیر بازگشت برای چهره‌هایی مثل عبدالکریم سروش، محسن کدیور، مسعود بهنود و عطاءالله مهاجرانی حرف زده است. و درست وسط همین بحث، محسن نامجو به ایران بازمی‌گردد.

آیا حکومت بعد از جنگ در حال تعریف کردن نوع تازه‌ای از مخالف سیاسی است؟ مخالفی قابل‌قبول، قابل‌تحمل، به قول خودشان «خوش‌خیم»؟ یعنی می‌توانی اپوزیسیون جمهوری اسلامی باشی، حتی سابقه محکومیت داشته باشی، اما اگر مثلاً در لحظه جنگ مقابل آمریکا و اسرائیل سمت ایران ایستاده باشید، جمهوری اسلامی — با آنچه منتقدان آن را سوءاستفاده حکومت از گفتمان ضدجنگ می‌خوانند — اسمت را در لیست پذیرفتنی‌ها می‌گذارد و وطن خودت را بر تو مجاز می‌کند؟

آیا این حق بازگشت به سرزمین مادری نیست که از یک حق بدیهی شهروندی به سیستم تنبیه و پاداش ایدئولوژیک، سیاسی و حکومتی بدل شده است؟ این‌ها پرسش‌هایی است که ما امشب در میدان خواهیم پرسید.

از آن سو، مسئولیت هر یک از ما چیست؟ هر یک از دورافتادگان از وطن، تبعیدی‌های مخالف حکومت سرکوبگر در ایران، و پاسخی که به پروژه‌های جمهوری اسلامی می‌دهیم؟ و یک سوی دیگر این ماجرا: آیا بخشی از اپوزیسیون هم همین حق را مشروط کرده؟ اگر یک مخالف جمهوری اسلامی امروز به ایران برگردد، آیا لزوماً به حکومت نزدیک شده؟ آیا مخالفت با جنگ یا مخالفت با بخشی از اپوزیسیون الزاماً نشانه نزدیکی به جمهوری اسلامی است؟ آیا یک مخالف سیاسی جمهوری اسلامی برای اثبات مخالف بودن باید تا آخر عمر خارج از کشورش بماند؟ و اساساً معنای بازگشت امن چیست؟ یعنی بتوانی از دروازه فرودگاه عبور کنی، یا اینکه حق داشته باشی وارد کشورت شوی، دوباره خارج شوی، کار کنی، حرف بزنی و همچنان مخالف حکومت باقی بمانی؟

چرا حکومتی که برای بازگشت چند چهره مشهور پیام می‌فرستد، هم‌زمان منتقدان و فعالان دیگر را در داخل کشور زندانی می‌کند؟ هم‌زمان هر روز زندانیان سیاسی را پای چوبه دار می‌فرستد؟ چرا حکومتی که برای بازگرداندن چند ایرانی مشهور این‌طور تبلیغ می‌کند، هنوز نتوانسته میلیون‌ها ایرانی داخل کشور را به ماندن در کشور امیدوار کند؟

[…]

…حال برای حکومت به نظر می‌رسد روی این برنامه‌ریزی می‌کند؛ می‌خواهد شکلی از اپوزیسیون را تولید بکند، کنترل بکنه مخالفان رو. این به هر حال وجود داره دیگه، این رو بر اساس…

بله، ببینید ما این رو باید ببینید، ما باید بر اساس… من از اول خدمت شما گفتم ما بر اساس فرضیات نمی‌تونیم صحبت کنیم؛ باید بر اساس، ببینیم به چیز مشخص بررسی کنیم. ببینید ما در زمان حکومت شاه مثلاً خلیل ملکی رو داشتیم؛ مخالف مهم حکومت شاه که خب آزادی سیاسی نداشت ولی می‌رفت با شاه دیدار می‌کرد و نظریه می‌داد، حزب توده یا بقیه هم محکومش می‌کردن. بنابراین ببینید من، اگر من به شما مثال می‌زنم… نه، یک جمله باید جمع‌بندی کنید، ما کمتر از یک دقیقه داریم.

این جمع‌بندی رو می‌کنم. من به آقای خلجی که استاد بزرگ ما هستن این نکته رو میگم: اگر وزیر علوم جمهوری اسلامی مثلاً به شما زنگ زد و گفتش «آقای خلجی بیاید مثلاً به ما کمک کنید در طراحی کتاب‌های فلسفه»، ما لزوماً نه گفتن شما کار درست نیست، بسته به جزئیات قضیه داره. شاید کار درست بعضی موقع‌ها این باشه که آدم با قدرت که وجود داره، به جای اینکه فقط یک تئوری‌هایی بده راجع به قدرت اقتدارگرا — که این تئوری‌ها کاملاً انگار اصلاً هیچ انعطافی در دنیای واقعی ندارن — شاید پاسخ این باشه که نه، یک جایی اگه مهدی خلجی بره مثلاً کمک کنه پرسی [گروه] فلسفه تو دانشگاه تهران بهتر بشه، شاید این کار بهتری باشه، کار بهتری باشه.

اجازه بدید آقای خلجی، یک جمله فقط وقت دارین که پایان‌بندی کنید.

من اصلاً، من اصلاً با این مخالف نیستم و جزئی‌رو نگفتم. میگم آقای عزیزی متأسفانه زیاد مناظره کرده، «مناظره‌زده» شده. اون جمع‌بندی شما رو بشنویم… داره حرف می‌زنه که اصلاً ربطی نداره. من معتقد هستم که شما به عنوان یک شهروند باید اولاً موقعیت خودتونو تشخیص بدید. آقای عزیزی، با مردم بودن، با جامعه بودن، با عوام‌گرایی فرق می‌کنه. اینکه ما مردمیم و ما خاک کوچه هستیم و اینا، فرق می‌کنه با اینکه بتونیم درست وضعیت‌مونو بفهمیم و مسئولیت خودمونو تشخیص بدیم. مسئله اینه که ما با جمهوری اسلامی هم باید مسئولانه رفتار بکنیم.

سپاسگزارم. سپاسگزارم مهدی خلجی و آرش عزیزی امشب در این میدان پرشور مهمانان من بودین. من فهیم خزره هستم، ممنونم که شما همراهان میدان هم امشب این میدان رو دیدید، با ما همراه بودید. خدانگهدار تا فردا و «میدان» دیگر.

Voici la traduction en français de la transcription de l’émission :

L’Iran est ma maison, c’est ma patrie. Pourquoi devrais-je vous demander la permission, à vous la République islamique, pour poser le pied dans ma maison, ma patrie ? Bienvenue à Meydan.

Je m’appelle Fahim Khazreh. Avec Meydan, le dimanche soir à 22h, heure d’Iran, pour des millions d’Iraniens hors d’Iran, peu importe le nombre d’années écoulées depuis l’émigration ou l’exil, les aiguilles de l’horloge marquent l’heure de l’Iran. L’Iran, cette patrie dont des millions d’Iraniens ont été privés. L’Iran est-il la maison de tous les Iraniens ou seulement de ceux que le gouvernement apprécie, ou n’apprécie pas, mais peut tolérer à certaines périodes et sous certaines conditions ? L’Iran appartient-il à ceux que le gouvernement autorise à rentrer ?

La nouvelle semble simple en apparence : un artiste est rentré en Iran après près de 20 ans de vie à l’étranger. Mais la réalité est bien plus complexe ; il s’agit d’un imbroglio éthique, politique et émotionnel. Mohsen Namjoo est un chanteur que la République islamique a autrefois condamné à 5 ans de prison pour insulte aux sacrés. À l’étranger, il a fait face à de graves accusations d’harcèlement et d’agression sexuelle. Ces dernières années, il a fait les gros titres à plusieurs reprises en raison de déclarations polémiques, et ces derniers mois, il s’est violemment accroché avec une partie de l’opposition, en particulier les partisans de la monarchie et les défenseurs d’une attaque militaire contre l’Iran. Il déclare aujourd’hui que l’exil lui suffit, et que même s’il ne peut pas continuer la musique en Iran, il préfère être aux côtés de sa famille. Il a également annulé ses trois concerts annoncés. Son épouse, Azad Akhlaghi, affirme n’avoir eu aucune information concernant sa décision de rentrer en Iran.

Mais pourquoi ce retour a-t-il fait autant de bruit ? Une partie de la réponse vient assurément de Mohsen Namjoo lui-même, de ses propos sur tout et, plus important encore, du fait qu’à partir de 1399 (2020), après que plusieurs femmes ont relayé des récits d’harcèlement sexuel à son encontre, cela a conduit à son rejet et à son boycott généralisés au sein de la scène culturelle en dehors de l’Iran. C’est peut-être aussi en raison d’une chanson qu’il avait interprétée par le passé et dans laquelle il clamait : « Raye l’Iran de la carte ! »

Le retour de Mohsen Namjoo intervient précisément au moment où le gouvernement de la République islamique opère ouvertement une classification de ses opposants à l’étranger. Le directeur de la communication et de l’information du bureau du premier vice-président iranien a même employé l’expression « opposition bénigne ». Le ministre de la Culture a évoqué plus de 100 personnalités pour le retour desquelles des efforts ont été entrepris. Le vice-président a déclaré qu’en période de guerre, avec l’autorisation de Massoud Pezeshkian, des contacts avaient été noués avec des personnalités telles qu’Abdolkarim Soroush, Parastou Forouhar et Ali Afshari. Le porte-parole du gouvernement a également parlé de Moein, affirmant qu’ici est sa maison, et a évoqué la facilitation du chemin du retour pour des figures comme Abdolkarim Soroush, Mohsen Kadivar, Massoud Behnoud et Ataollah Mohajerani. Et c’est en plein milieu de ce débat que Mohsen Namjoo rentre en Iran.

Le gouvernement est-il en train de définir, au lendemain de la guerre, un nouveau type d’opposant politique ? Un opposant acceptable, tolérable, ce qu’ils appellent « bénigne » ? C’est-à-dire, pouvez-vous être un opposant à la République islamique, posséder même un casier judiciaire, mais si, par exemple, au moment de la guerre face aux États-Unis et à Israël, vous vous êtes rangé du côté de l’Iran, la République islamique — par ce que les critiques qualifient d’instrumentalisation gouvernementale du discours pacifiste — inscrit votre nom sur la liste des fréquentables et vous autorise à regagner votre patrie ?

Le droit de regagner sa terre natale ne s’est-il donc pas transformé d’un droit civique fondamental en un système de sanctions et de récompenses idéologiques, politiques et étatiques ? Ce sont là les questions que nous poserons ce soir dans Meydan.

D’un autre côté, quelle est la responsabilité de chacun d’entre nous ? De chacun des exilés, des déracinés, des opposants au gouvernement répressif en Iran, et quelle réponse apportons-nous aux projets de la République islamique ? Et de l’autre côté de cette affaire, une partie de la diaspora politique conditionne-t-elle également ce même droit ? Si un opposant à la République islamique rentre en Iran aujourd’hui, s’est-il nécessairement rapproché du pouvoir ? L’opposition à la guerre ou à une fraction de l’opposition est-elle nécessairement le signe d’un rapprochement avec la République islamique ? Un opposant politique de la République islamique doit-il demeurer à l’étranger jusqu’à la fin de ses jours pour prouver son opposition ? Et au fond, qu’est-ce qu’un retour en sécurité ? Est-ce franchir les portes de l’aéroport, ou disposer du droit d’entrer dans son pays, d’en ressortir, de travailler, de s’exprimer et de demeurer un opposant au régime ?

Pourquoi un gouvernement qui envoie des messages pour le retour de quelques personnalités célèbres emprisonne-t-il simultanément d’autres critiques et militants à l’intérieur du pays ? En même temps, pourquoi un gouvernement qui envoie chaque jour des prisonniers politiques à la potence, alors qu’il fait de la propagande sur le retour de quelques personnalités iraniennes, n’a-t-il toujours pas réussi à insuffler de l’espoir à des millions d’Iraniens restés au pays pour qu’ils y restent ?

[…]

…Pour le gouvernement, il semble que ce soit planifié ainsi : il souhaite fabriquer une certaine forme d’opposition et contrôler les opposants. Quoi qu’il en soit, cela existe, cela repose sur…

Oui, regardez, nous devons examiner cela… Comme je vous l’ai dit dès le début, nous ne pouvons pas parler sur des suppositions, il faut s’appuyer sur des faits précis. Regardez, à l’époque du régime du Chah, nous avions par exemple Khalil Malki, un opposant important au régime du Chah qui n’avait pas de libertés politiques, mais qui allait rencontrer le Chah et exposait ses théories, tandis que le parti Tudeh et les autres le condamnaient également. Par conséquent, voyez-vous, si je vous donne un exemple… Non, vous devez résumer cela en une seule phrase, il nous reste moins d’une minute.

Je résume ceci. Je dis ce point à M. Khalaji, qui est notre grand maître : si le ministre de la Science de la République islamique vous appelle, par exemple, pour vous dire : « M. Khalaji, venez nous aider à concevoir les manuels de philosophie », dire systématiquement non n’est pas nécessairement la bonne démarche ; cela dépend des détails de l’affaire. Parfois, la bonne attitude consiste peut-être, face au pouvoir en place, au lieu de se limiter à des théories sur le pouvoir autoritaire — des théories qui semblent totalement dénuées de flexibilité dans le monde réel —, à se dire que non, à un moment donné, si Mehdi Khalaji va par exemple aider à améliorer le département de philosophie de l’Université de Téhéran, c’est peut-être une meilleure option, une meilleure option.

Permettez, M. Khalaji, vous n’avez qu’une seule phrase pour conclure.

Non, je… je ne suis absolument pas en désaccord avec cela, et je n’ai pas dit cela. Je dis que M. Azizi a malheureusement beaucoup débattu, il souffre d’une « fatigue des débats ». Écoutons votre conclusion… il parle de sujets qui n’ont aucun rapport. Je crois qu’en tant que citoyen, vous devez d’abord identifier votre propre position. M. Azizi, être avec le peuple, avec la société, c’est bien différent du populisme. Dire que « nous sommes le peuple » et que « nous sommes la poussière des ruelles », c’est tout autre chose que de réussir à comprendre correctement notre situation et à assumer notre propre responsabilité. La question est de savoir que nous devons également adopter une attitude responsable face à la République islamique.

Je vous remercie. Merci beaucoup, Mehdi Khalaji et Arash Azizi, d’avoir été mes invités dans cette émission passionnante de Meydan ce soir. Je m’appelle Fahim Khazreh. Merci à vous, fidèles de Meydan, d’avoir suivi cette émission ce soir et d’avoir été avec nous. Au revoir et à demain pour un nouveau Meydan.

إليك ترجمة نص البرنامج إلى اللغة العربية:

إيران هي بيتي، هي وطني. لماذا يجب علي أن أستأذن منكم، أنتم يا جمهورية إيران الإسلامية، لكي أطأ قدمي بيتي ووطني؟ أهلاً بكم في برنامج ميدان.

مرحباً، أنا فهيم خزره. معكم في برنامج “ميدان” ليلة الأحد في تمام الساعة العاشرة بتوقيت إيران، لملايين الإيرانيين خارج إيران. بغض النظر عن عدد السنوات التي مرّت على الهجرة أو النفي، فإن عقارب الساعة تظل تشير إلى توقيت إيران. إيران، الوطن المحروم منه ملايين الإيرانيين. هل إيران هي بيت جميع الإيرانيين أم فقط بيت من ترضى عنه الحكومة أو لا ترضى عنه، ولكنها تتحمله على الأقل في فترات وبشروط معينة؟ هل إيران ملك لمن تسمح لهم الحكومة بالعودة؟

الخبر يبدو بسيطاً في ظاهره: فنان عاد إلى إيران بعد نحو 20 عاماً من العيش في الخارج، لكن الواقع أشد تعقيداً بكثير، فهناك تشابك أخلاقي وسياسي وعاطفي. محسن نامجو هو مغني أدانتْه الجمهورية الإسلامية في يوم ما بالسجن لمدة 5 سنوات بتهمة إهانة المقدسات. وفي الخارج، واجه اتهامات خطيرة بالتحرش والاعتداء الجنسي. وفي السنوات الأخيرة، تصدر العناوين مراراً بتصريحاته المثيرة للجدل، وفي الأشهر الماضية دخل في خلاف حاد مع جزء من المعارضة، لا سيما أنصار النظام الملكي والمدافعين عن التدخل العسكري في إيران. وهو يقول الآن إن الغربة قد كفَتْه، وحتى لو لم يستطيع مواصلة الموسيقى في إيران، فهو يفضل البقاء بجانب عائلته. وقد ألغى حفلاته الثلاث التي أُعلن عنها سابقاً. وتقول زوجته، آزاد أخلاقي، إنها لم تكن تعلم شيئاً عن قراره بالعودة إلى إيران.

لكن لماذا أثارت هذه العودة كل هذا الجدل؟ جزء من الإجابة يعود بالتأكيد إلى محسن نامجو نفسه وتصريحاته حول كل شيء، والأهم من ذلك أنه منذ عام 1399 (2020)، وبعد أن طرحت عدة نساء روايات حول التحرش الجنسي به، أدى ذلك إلى مقاطعة واسعة النطاق له وعزله في الفضاء الثقافي خارج إيران. وربما يعود الأمر أيضاً إلى أنه أنشد في الماضي أغنية كان يهتف فيها: “اشطب إيران من القائمة!”.

تأتي عودة محسن نامجو في الوقت الذي شرعت فيه حكومة الجمهورية الإسلامية علناً في تصنيف معارضيها في الخارج. حتى أن مساعد الاتصالات والإعلام في مكتب النائب الأول لرئيس الجمهورية الإيرانية استخدم تعبير “المعارضة الحميدة” (أو الخيّرة). وتحدث وزير الإرشاد عن أكثر من 100 شخصية بُذلت جهود لعودتهم إلى إيران. وقال نائب الرئيس إنه خلال الحرب، وبإذن من مسعود پزشکیان، تم التواصل مع أشخاص من بينهم عبدالکریم سروش، وپرستو فروهر، وعلي أفشاري. وتحدث المتحدث باسم الحكومة أيضاً عن معين، قائلاً إن هذا هو بيته، وتحدث عن تمهيد طريق العودة لشخصيات مثل عبدالکریم سروش، ومحسن کدیور، ومسعود بهنود، وعطاءالله مهاجرانی. وفي وسط هذا النقاش بالذات، يعود محسن نامجو إلى إيران.

هل تقوم الحكومة بعد الحرب بتعريف نوع جديد من المعارض المعارض السياسي؟ معارض مقبول، قابل للتحمل، أو كما يطلقون عليه “حميد”؟ أي أنه يمكنك أن تكون معارضاً للجمهورية الإسلامية وحتى تكون لديك سابقه إدانات، ولكن إذا وقفت مثلاً في لحظة الحرب في صف إيران مقابل أمريكا وإسرائيل، فإن الجمهورية الإسلامية — بما يصفه المنتقدون بأنه استغلال حكومي لخطاب مناهضة الحرب — تضع اسمك في قائمة المقبولين وتبيح لك وطنك؟

أليس حق العودة إلى أرض الوطن — الذي كان حقاً مدنياً بديهياً — قد تحول إلى نظام عقاب ومكافأة أيديولوجي وسياسي وحكومي؟ هذه هي الأسئلة التي سنطرحها الليلة في برنامج “ميدان”.

ومن جهة أخرى، ما هي مسؤولية كل فرد منا؟ كل واحد من المغتربين، والمنفيين، والمعارضين للحكومة القمعية في إيران، والاستجابة التي نقدمها لمشاريع الجمهورية الإسلامية؟ ومن جانب آخر لهذه القضية، هل قامت شريحة من المعارضة أيضاً بتقييد هذا الحق نفسه؟ إذا عاد معارض للجمهورية الإسلامية اليوم إلى إيران، فهل تقرّب بالضرورة من الحكومة؟ هل معارضة الحرب أو معارضة جزء من المعارضة تعد بالضرورة مؤشراً على التقارب مع الجمهورية الإسلامية؟ وهل يجب على المعارض السياسي للجمهورية الإسلامية أن يظل خارج وطنه حتى نهاية عمره لكي يثبت أنه معارض؟ وأساساً، ما هو معنى العودة الآمنة؟ هل تعني أن تتمكن من عبور بوابة المطار، أم أن يكون لك الحق في دخول بلدك، والخروج منه مرة أخرى، والعمل، والتحدث، والظل مع ذلك معارضاً للحكومة؟

لماذا تقوم حكومة ترسل رسائل لعودة بضعة وجوه مشهورة، بسجن المنتقدين والنانشطين الآخرين داخل البلاد في الوقت نفسه؟ وفي نفس الوقت، لماذا حكومة ترسل السجناء السياسيّين إلى أعواد المشنقة كل يوم، وتحاول الدعاية لعودة بضعة إيرانيين مشهورين، عجزت حتى الآن عن جعل ملايين الإيرانيين داخل البلاد يأملون في البقاء في وطنهم؟

[…]

…يبدو أن الحكومة تخطط لهذا الأمر، فهي تريد إنتاج شكل من المعارضة والسيطرة على المعارضين. هذا الأمر موجود على أي حال، هذا يعتمد على…

نعم، انظروا، يجب علينا أن… كما قلت لكم من البداية، لا يمكننا التحدث بناءً على الفرضيات، بل يجب أن نبحث بناءً على… انظروا، في عهد حكومة الشاه، على سبيل المثال، كان لدينا خلیل ملکی، وهو معارض مهم لحكومة الشاه لم تكن لديه حرية سياسية، لكنه كان يذهب للقاء الشاه ويطرح نظرياته، وكان حزب توده والبقية يدينونه أيضاً. لذلك انظروا، إذا أعطيتكم مثالاً… لا، يجب أن تلخص في جملة واحدة، لدينا أقل من دقيقة.

سأقوم بهذا التلخيص. أقول هذه النقطة للأستاذ خلجي، الذي هو أستاذنا الكبير: إذا اتصل بك وزير العلوم في الجمهورية الإسلامية مثلاً وقال لك: “يا سيد خلجي، تعال وساعدنا في تصميم كتب الفلسفة”، فإن الرفض التلقائي ليس بالضرورة هو العمل الصحيح؛ فالأمر يعتمد على تفاصيل القضية. ربما يكون العمل الصحيح في بعض الأحيان هو أن يتعامل الإنسان مع السلطة الموجودة — بدلاً من الاكتفاء بتقديم نظريات حول السلطة الاستبدادية، وهي نظريات تبدو وكأنها بلا أي مرونة في العالم الحقيقي — وربما تكون الإجابة هي لا، في مكان ما إذا ذهب مهدي خلجي ليساعد مثلاً في تحسين قسم الفلسفة بجامعة طهران، فقد يكون هذا عملاً أفضل، عملاً أفضل.

أرجوك يا سيد خلجي، لديك جملة واحدة فقط للوقوف عند الخاتمة.

لا، أنا… أنا لست مخالفاً لهذا أبداً ولم أقل ذلك. أقول إن السيد عزيزي للأسف ناقش كثيراً وأصيب بـ “تعب المناظرة”، فلنستمع إلى استنتاجك… فهو يتحدث عن شيء لا علاقة له بالموضوع أصلاً. أنا أعتقد أنك بصفتك مواطناً يجب عليك أولاً أن تدرك موقعك الخاص. يا سيد عزيزي، التواجد مع الناس والتواجد مع المجتمع يختلف عن الشعبوية. إن القول بأننا نحن الشعب ونحن تراب الأزقة وما شابه، يختلف عن قدرتنا على فهم وضعنا بشكل صحيح وتشخيص مسؤوليتنا. المسألة هي أننا يجب أن نتعامل بمسؤولية مع الجمهورية الإسلامية أيضاً.

شكراً جزيلاً. شكراً جزيلاً لمهدي خلجي وآرش عزيزي اللذين كانا ضيفيَّ في هذا البرنامج المليء بالحيوية “ميدان” هذه الليلة. أنا فهيم خزري، وأشكركم أنتم يا رفاق ميدان على متابعة هذه الحلقة والبقاء معنا هذه الليلة. دمتم في حفظ الله إلى الغد و”ميدان” جديد.

以下是该节目的中文（简体）完整文本：

这里是我的家，是我的祖国。为什么我要向你们——伊斯兰共和国——申请允许，才能踏上我的家、我的祖国？欢迎来到“广场”栏目。

我是法希姆·哈兹雷（Fahim Khazreh）。每周日晚伊朗时间晚上10点，“广场”栏目都会为数百万身处伊朗境外的同胞播出。无论移民或流亡已经过去了多少年，时钟的指针始终指向伊朗的时间。伊朗，这个被数百万伊朗人剥夺了的祖国。伊朗究竟是所有伊朗人的家，还是仅仅属于政府所喜爱、或者虽不喜爱但在某些时期和条件下勉强可以容忍的人？伊朗属于那些政府允许回国的人吗？

表面上看，新闻很简单：一位艺术家在海外生活近20年之后回到了伊朗。但现实却要复杂得多，其中交织着道德、政治和情感的纠葛。穆赫辛·纳米茹（Mohsen Namjoo）是一位歌手，伊斯兰共和国曾因其被指控侮辱圣物而判处他5年监禁。在海外，他面临着严重的性骚扰和性侵犯指控。近年来，他因各种争议言论屡次成为新闻焦点，而在过去几个月里，他又与部分反对派——特别是君主制支持者和主张对伊朗进行军事打击的人——发生了激烈的冲突。现在他说，流亡对他来说已经够了，即使在伊朗无法继续从事音乐创作，他也更愿意和家人在一起。他已经取消了此前宣布的三场音乐会。他的妻子阿扎德·阿赫拉吉（Azad Akhlaghi）表示，她对他的回国决定事先毫不知情。

但是，为什么这次回国会引起如此大的争议？部分原因肯定要归咎于穆赫辛·纳米茹本人及其对一切事物的言论；更重要的是，自1399年（2020年）以来，多名女性讲述了遭到他性骚扰的经历，这导致他在伊朗境外的文化界遭到广泛抵制和封杀。也许这也与他过去曾唱过的一首歌有关，歌中曾大声喊出：“把伊朗从地图上划掉！”

穆赫辛·纳米茹的回国，正值伊斯兰共和国政府公开对其海外反对派进行分类之际。伊朗第一副总统办公室的通讯与新闻副主任甚至使用了“温和的反对派”（或译：良性反对派）这一词汇。文化部长谈到了有100多位知名人士，政府曾为他们的回国付出努力。副总统表示，在战争期间，经马苏德·佩泽什基安（Masoud Pezeshkian）批准，政府曾与阿卜杜勒卡里姆·索鲁什（Abdolkarim Soroush）、帕尔斯图·福鲁哈尔（Parastou Forouhar）和阿里·阿夫沙里（Ali Afshari）等个人进行接触。政府发言人也谈到了歌手莫因（Moein），称这里是他的家，并提及为阿卜杜勒卡里姆·索鲁什、穆赫辛·卡迪瓦尔（Mohsen Kadivar）、马苏德·贝胡德（Masoud Behnoud）、阿塔奥拉·莫哈杰拉尼（Ataollah Mohajerani）等人物铺平回国道路。正是在这样一番讨论正酣之时，穆赫辛·纳米茹回到了伊朗。

难道政府在战后正在定义一种新型的政治反对派吗？一种可以接受的、能够容忍的、用他们的话说是“温和”的反对派？也就是说，你可以成为伊斯兰共和国的反对派，甚至有过被判刑的前科，但如果在战争来临之际，比如在面对美国和以色列时你站在伊朗这一边，那么伊斯兰共和国——伴随着批评者所称的政府对外利用反战论调——就会把你的名字列入“可接受名单”中，从而准许你回到自己的祖国？

难道返回祖国的权利——这一项原本理所当然的基本公民权利——已经变成了一套意识形态、政治和政府层面的惩罚与奖励机制吗？这些正是我们今晚在“广场”栏目中要提出的问题。

另一方面，我们每个人自身的责任是什么？每一个背井离乡、流亡海外、反对伊朗压迫性政府的人，我们对伊斯兰共和国的种种计划作何回应？而在事件的另一面，反对派的一部分人是否也同样对这一权利附加了条件？如果今天一个伊斯兰共和国的反对派回到伊朗，是否就必然意味着他向政权靠拢了？反对战争或是反对反对派中的一部分人，是否必然是向伊斯兰共和国靠拢的信号？难道伊斯兰共和国的政治反对派为了证明自己是反对派，就必须终生滞留海外吗？归根结底，什么才叫安全的回归？是指能够顺利通过机场大门，还是拥有进入祖国、再次离开、工作、发言并依然保持政府反对派身份的权利？

为什么一个派员传信欢迎几位名人回国的政府，同时却在把国内的其他批评人士和活动家投入大狱？与此同时，为什么一个每天把政治犯送上绞刑架、却大肆宣扬迎回几位伊朗名人的政府，至今仍无法让国内数百万伊朗人对留下来抱有一丝希望？

[…]

……对于政府来说，现在看来它似乎正在做这样的规划：它想要塑造某种形式的反对派，并借此控制反对派。不管怎样，这种现象确实存在，这是基于……

是的，看吧，我们必须来看这个——正如我一开始对你们所说的那样，我们不能基于假设来谈论，我们必须基于具体的事务来进行考察。看吧，在国王统治时期，比如我们有过哈利勒·马利基（Khalil Malki），他是国王政府的重要反对派，当时并没有政治自由，但他会去拜访国王并提出自己的理论，而杜德党（Tudeh）和其他人当时也同样在谴责他。因此，看吧，如果我向您举个例子……不，你必须用一句话来做总结，我们的时间已经不到一分钟了。

我在做这个总结。我要对作为我们大师的哈利勒先生说这一点：如果伊斯兰共和国的科学部长给您打电话，比如对您说：“哈利勒先生，请来帮我们设计哲学教材吧”，您的本能拒绝未必就是正确的做法，这要取决于具体案情的细节。有时候正确的做法或许是，面对现存的强权——与其仅仅空谈一套毫无现实灵活性的威权主义理论——或许应对之策在于，在某些情况下，如果迈赫迪·哈利勒（Mehdi Khalaji）去帮忙改善德黑兰大学的哲学系，这或许是一件更好的事，是一件更好的事。

请允许我，哈利勒先生，您只有一句话的时间来做收尾。

不，我……我完全不反对这一点，我也没这么说过。我说的是，阿拉齐先生（Mr. Azizi）遗憾的是参加了太多辩论，已经产生了“辩论疲劳”。让我们听听您的总结……他正在谈论的内容根本毫无关联。我认为，作为一个公民，您首先应当认清自己的立场。阿拉齐先生，与人民在一起、与社会在一起，这和民粹主义是有区别的。说什么“我们就是人民”、“我们是街头巷尾的泥土”，这与我们能否正确理解自身处境并认清自身责任是两码事。问题在于，我们面对伊斯兰共和国时，也必须以负责任的态度行事。

非常感谢。非常感谢迈赫迪·哈利勒和阿拉齐先生今晚做客我充满热情的“广场”栏目。我是法希姆·哈兹雷，感谢各位“广场”的同伴今晚收看并陪伴我们。再见，期待明天的“广场”。